Windstil

Om de hoogtepunten van vorig jaar dunnetjes over te kunnen doen had ik op de kalender geschreven: 21 maart paddentrek! en ook: kraaiheide bloeit... Hoogste tijd om poolshoogte te nemen bij het Galgwanderveen want stel je voor! Maar zoals verwacht was er er geen pad te zien (ja, grapje...) en ook geen dril. Het goede nieuws is dat ik nog niets heb gemist. Ook de kraaiheide bloeit nog niet, al zag ik wel knoppen.

Dan maar met mosogen kijken. Inmiddels weet ik dat zelfs in het kleinste blad nog een verrassing kan zitten. Boven het frisse groen op een stukje losliggend hout leek iets uit te steken. Snel de camera gepakt en toen zag ik het pas goed: knopjesmos! Gewoon knopjesmos (Aulacomnium Androgynum), want de meeste mossen die ik vind heten nog 'gewoon' dit of dat. Meteen een beloning en ik was er net!




Het gesteelde bolletje bestaat uit broedkorrels. Sporenkapsels zijn zeldzaam, al lijkt deze ze wel te hebben gehad gezien de meute sprietjes die het bolletje lijken te achtervolgen. Terwijl ik een foto lag te maken begon het licht te hagelen met korrels zo groot als de knopjes van het mos.

Thuis heb ik nog geprobeerd om de kleine bolletjes, ter grootte van een forse zandkorrel, beter vast te leggen. Het is mooi en heel klein spul.

Toen ik het vennetje bijna rond was zag ik de vuurrode steeltjes van dit (vermoedelijk) gewoon pluisjesmos (Dicranella heteromalla). Een klein plukje ging mee om nog eens goed te bekijken en terwijl ik dat zojuist deed zag ik ook daar een klein beestje rondwandelen. Die kleine blaadjes moeten voor hem een bos lijken!

Alsof ze op doortocht zijn en in de verte staan te turen. Wat ligt in het verschiet?

Op de heide vond ik dit kronkelsteeltje. Van bovenaf lijken het grijze polletjes met krulvermicelli. De witte draadjes zijn glasharen. 'De stervormig afstaande glasharen zijn karakteristiek voor het grijs kronkelsteeltje (Campylopus introflexus) en ze komen voor in stuifzand, heide en duinen. Vaak massaal...' (Fotogids Mossen). 'Het huikje (het vliesjes dat nog aan het kapsel hangt) is kapvormig met franje.' Nou, ik denk dat dit niet kan missen!

Terwijl ik stond te speuren naar pioniers op een stukje kale grond, begon het weer te hagelen en te sneeuwen. Alras was alles bedekt met een wit laagje. Van zoeken naar klein spul was geen sprake meer. Ik liep terug over de hei - het was wel genieten, de stilte en de sneeuw...  Je kon de sneeuwkristallen onderscheiden al smolt het snel weg. Elk sneeuwkristal is anders. En dat komt zomaar uit de lucht vallen!

Terug bij het ven werd ik verrast door de schoonheid van de spiegeling. Het was windstil. Met dezelfde lens heb ik een paar opnames gemaakt en aan elkaar gezet (als je op de foto klikt krijg je een groter formaat). Ik zou hier graag een paar mooie panorama's maken.

Het was een onverwacht mooie wandeling. Het is werkelijk een prachtig gebied.

Binnenpret

Deze week zag ik in het gras waar ik al maanden (!) langs wandel, een toefje bruin. Zo klein, dat het pas goed te zien was toen ik er met mijn neus bovenop stond. Om het te kunnen determineren heb ik een plukje meegenomen. Het was geen fijn weer om buiten te zijn en zo ging ik thuis aan de slag met een verzameling polletjes, een verstuiver met water en een bureaulamp - op zoek naar het gevoel van een lenteochtend.

Dit is het gewoon purpersteeltje (Ceratodon purpurea). Veel kapselsteeltjes dicht bij elkaar. Het zou inderdaad kunnen zijn dat de foto in mijn vorige blog ook het purpersteeltje was. Ik heb gemerkt dat mossen dicht bij elkaar en door elkaar groeien en dat je dus niet kunt uitgaan van 'het stond vorig jaar ook hier...' Om het beter te kunnen benoemen heb ik eindelijk een loep besteld om de kleine blaadjes goed te kunnen bestuderen, want het is allemaal pietepeuterig klein! Ik heb steeds de neiging om over mijn bril heen te kijken, maar daar schiet ik niets mee op!


Mijn eerste vondst was echter een polletje met twee kapselende soorten. De ene herkende ik meteen van het blog van het blog 'Bij Duin'. Het is gewoon krulmos (Funaria hygrometica). Tot mijn verbazing zit er tussen zijn blaadjes nog een klein gastje ter grootte van een halve millimeter. Ik hoop dat ie daar blijft zitten, want het lijkt op een teek.

Bij dit krulmos stonden ook een heleboel kleine rode kapselstelen van anderhalve centimeter hoog. Sommige hadden geen deksel of huikje meer en laten hun gedraaide peristoomtanden zien. Dit deed me denken aan het gewoon muursterretje, maar die is het niet. Na lang zoeken kwam ik uit bij het smaragdsteeltje, ook een algemene soort. Zowel het krulmos als het smaragdsteeltje vallen onder de pioniers. En aangezien de grond nog niet zo lang geleden een bouwput was en ze op klei groeien klopt dit als een bus (Fotogids Mossen).

En wat ik dan weer leuk vind is dat de peristoomtanden onder invloed van water strekken. Het gaat vrij snel. Sowieso knapt een mos nogal op van een beetje nat.

Onder een heg vond ik ook nog een heel plakkaat parapluutjesmos, het had er alles van... behalve de parapluutjes. Van dit soort vondsten vrolijk ik helemaal op. In de meegebrachte polletjes zit nog meer verborgen wat ik nog wil determineren. Maar eerst een loepje!

(als je op de foto's klikt kun je meer details zien).

Warmlopen

Het kriebelde de hele week al. De lente is aanstaande en er werd zon voorspeld. Vanochtend was het dan zover en het kostte mij geen enkele moeite om uit bed te springen. Ik wist ook precies waarheen (en waarvoor..), want ik wilde nu wel eens weten hoe rond mijn diafragma was! Niet zo rond als ik had gehoopt... en dit is F2.8. Maar ja, een mens moet ook een keer tevreden zijn (cognitieve dissonantie).

Iets anders uitgesneden. Met dit soort foto's wil ik meer experimenteren. Dus dat wordt vroeg op straks en heerlijk door de natte grasvelden banjeren.

Hortus Haren is sinds 1 maart weer open. Er bloeit nog niet zo veel en dus deed ik eerst een rondje mossen onderwijl speurend naar parapluutjesmos of ten minste dan toch iets met broedkorrels (zie het blog van 'Bij Duin'). Dat laatste is gelukt. Ik vond ze in het zand. Het is halvemaantjesmos (Lunularia cruciata). De naam dankt hij aan het halvemaanvormige flapje rond zijn broedkorrels. Voor meer informatie vind ik de 'British mosses and liverworts - a field guide' een aanrader. Je moet dan wel eerst de naam weten. Zo leuk om iets te vinden wat je nog nooit eerder hebt gezien!

Verder kwam ik vooral de oude bekenden weer tegen, zoals het gewoon muursterretje (Tortula muralis). Op de vierkante meter is wel veel variatie te zien maar ik heb geen idee wat het allemaal is of wordt. Er is nog veel te ontdekken.

Gewoon muisjesmos (Grimmia pulvinata) stond overal vol met kapsels. Deze keer maar eens een heel polletje.Iets meer scherptediepte was mooier geweest (en mooier licht).

En dit alles staat gezusterlijk naast elkaar. Op de achtergrond lijkt ook nog de gewone haarmuts te groeien, zonder kapsels.

Op de stenen groeit ook veel korstmos. Dit zou het steenpurperschaaltje (Lecidella stigmatea) kunnen zijn . De zwarte kommetjes zijn apothecia: vruchtlichamen met sporen. Het was mijn plan om me daar in de winter wat meer in te verdiepen. Het is wonderlijk spul en het groeit overal.

Ook een korstmos. Ik hou het op smal bekermos (Cladonia coniocreae). Het is vrij onooglijk... behalve als er een druppel aanhangt of op ligt.

Ook het gewoon sterrenmos (Mnium hornum) kapselt volop. Ik dacht even dat ik iets nieuws te pakken had want die bobbelige bovenkant was me nog nooit opgevallen. Maar nee...

En ook dit staat tussen het andere mos. Wat een verschil in grootte!

Dit was de oogst van dit weekend. Het waren vooral oefeningen in kijken en lenigheid. Het wordt hoog tijd om de conditie weer wat op te vijzelen. Met al die kniebuigingen gaat dat ongemerkt de goede kant op. Want sjonge... een hark is er niets bij!

Mossig

Weinig tijd en geen zin in kou weerhielden me de afgelopen weken om op pad te gaan. Vandaag nam ik me voor in ieder geval een frisse neus te halen. De lucht was grijs en alles was nat van de mist. Bij uitstek goede omstandigheden om mos te fotograferen, of beter gezegd: druppels! En ik wilde ook proberen hoe het fotograferen uit de losse hand me af zou gaan, nu ik een lens met beeldstabilisatie heb.

Ik ben niet zeker welk mos dit is. Het groeide overal op schors en is vermoedelijk een dikkopmos. Soms zit het dekseltje er nog op. Is het eraf dan kun je de peristoomtanden zien. Mooi hoe het opduikt uit een zee van groen (of een groene zee).

Zelfs een sluitertijd van 1/30,  met beeldstabilisatie, leverde nog een goede foto op (de eerste foto van deze reeks). Ik probeer dan wel zoveel mogelijk steun te vinden, maar helemaal stil houd je je camera nooit.

Groeide op vermolmd hout. De zwarte puntjes bovenop vond ik kenmerkend en het lijkt op geklauwd pronkmos (Herzogiella seligeri). Maar zoals zo vaak ging mijn aandacht alleen uit naar het kapsel en niet naar het blad. Nog eens goed kijken dus. Het groeit op dood hout, dat klopt in ieder geval!

Dit staat in vuurrode polletjes op de bodem. Het zal nog wel even duren voor het kapsel helemaal uitgegroeid is. Volgroeide kapsels vind je hier (link). Vorig jaar dacht ik dat het peermos was. Maar waar is het blad?

Kenmerkend zijn de grote hoeveelheid rode steeltjes die heel dicht op elkaar staan.

Het was heerlijk om uit de hand te fotograferen. Het geeft je toch meer vrijheid. Sommige foto's zijn wat groter dan normaal en in de vergroting is meer detail te zien. Het valt me steeds weer op hoe sprankelend de foto's zijn met deze lens en camera. Ik werd hier wel blij van!

Frosty

Na de euforie vorige week, in de motregen nog wel... ging ik ook nog even naar de suikermycena's (Mycena adscendens, frosty bonnet). Sinds ik ze ontdekt heb is het fotograferen van deze paddenstoeltjes een uitdaging gebleven. Ik weet ze ook maar op één plek te vinden. Zonder statief wordt het niks, dat heb ik inmiddels wel geleerd. En omdat ze zo klein zijn, moet je er zo dicht mogelijk op. Mijn beste truc tot nu toe is zoeken naar exemplaren onderop de stam, dan een toren bouwen van fototas en pittenzak en dan met een draadontspanner - héél voorzichtig - afdrukken met f8, ISO200. Hier is dat aardig gelukt. Ik ben tevreden.
De kleine witte bolletjes op de schors worden ook nog paddenstoelen. Je kunt daar de vlokjes zien die op de hoed achterblijven. De verdikking aan de voet is kenmerkend voor deze soort.

Nu het gevroren heeft hebben ze een echte frosty bonnet. En zo zat ik vanochtend weer bij de boom met m'n tas en pittenzak en dacht.... waarom heb ik nu niet een statief meegenomen? Al vraag ik me wel af of ik dan dicht genoeg bij de boom kan komen. Om ze in het vizier te krijgen moest de pittenzak iets omhoog gericht worden en dat was natuurlijk niet stabiel. Wat zou het heerlijk zijn als je je camera gewoon stil in de lucht kon hangen. Kan iemand even een anti-zwaartekracht camera uitvinden? De foto is niet helemaal wat ik in gedachten had. Als het volgend weekend nog vriest kan ik nog een poging wagen.

Toen ook nog maar wat ijsdruppels met rijp. Een beetje uit de losse hand (pittenzak!), zonder goed op de achtergrond te letten. Het licht in het ijs is mooi.

Zelfde foto, andere uitsnede.

En eentje met de X-factor :-)

Nu begrijp ik wel waarom veel macrofotografen een 150 mm objectief gebruiken. Met een crop-factor van 1,5 wordt 100 mm eigenlijk 150 mm. Alle foto's zijn gecropt, omdat het onderwerp zo klein is. Het is even wennen. Met bloemen en insecten zal dit wellicht een voordeel zijn. En zo sta ik weer met beide benen op de grond. Alle begin is moeilijk, zelfs als je al lang begonnen bent. Daarom is het extra kicken als er dan ineens iets heel moois uitrolt.

Geluk hebben

Een aantal maanden geleden werd het idee geboren om over te stappen naar een full frame camera. Ook wilde ik graag een macrolens met een ronder diafragma, zodat onscherpe lichtpuntjes zoveel mogelijk rond blijven (bokeh). De Canon EF 100mm F2.8 L Macro IS USM heeft negen lamellen en daarmee een ronder diafragma dan mijn huidige 100 mm macrolens van Canon. Zou het verschil het geld waard zijn.... Ik nam de stap. In combinatie met mijn 50D camera zag ik meteen al duidelijk verschil. Het beeld leek helderder en scherper (ik heb geen testjes gedaan). Gisteren ben ik ook overgestapt op full frame en hiermee is het feest compleet!

Hierboven heb ik muisjesmos gefotografeerd met de 50D en de nieuwe macrolens. Het beeld is voor mijn gevoel veel helderder. De glasharen van dit mos lijken op te lichten. Weggedoken tussen de blaadjes zitten de groene kapsels.

Terwijl ik scherpstelde op het kapsel met behulp van de 5x vergroting in live view, kwam er een dun zwart pootje in beeld. Een piepkleine aanwijsstok.

Gisteren heb ik mijn oude camera ingeruild en ik stond te popelen om het uit te proberen. Het was hier vandaag flutweer en half in de regen heb ik opnames gemaakt. Men zei al: 'Je weet niet wat je ziet!' En inderdaad, het is zó prachtig! Wat ga ik hier een plezier van hebben. Deze foto is gemaakt van hetzelfde mos en hetzelfde kapsel. Dit is een uitsnede.

Een ander mosje dat op steen groeit is het gewoon muursterretje (Tortula muralis). Ook die is nu aan het kapselen. Het is nu helemaal niet moeilijk meer om details te zien.

Om te laten zien hoe mooi het kapsel met huikje eruit ziet, nog een uitsnede. Ik kan me niet heugen dat ik het ooit zo haarscherp in beeld had.

Ook de gesteelde haarmuts (Orthotrichum anomalum) stond overal te pronken. Kenmerkend is dat de sporenkapsels ver buiten de bladen uitsteken.

Vandaag heb ik ook nog een detailopname gemaakt. Ook dit is een uitsnede. Het scherpstellen op het kapsel was gewoon een makkie. Ook hier heb ik live view gebruikt. Bij de 50D zat ik altijd nog heen en weer te draaien met de lens om te bepalen waar het nu het scherpst was. Ik dacht dat het aan mijn ogen lag...

Ik kwam er trouwens achter dat je er niet van moet uitgaan dat je automatisch kunt vergroten met live view. De nieuwe Canon 6D heeft wel live view, maar lekker inzoomen en scherpstellen met 5x of 10x kan niet. Dat verbaasde me zeer. Ik kan het eigenlijk niet geloven, zo suf vind ik dat. Voor mij is dat juist het handige van live view. Daarom heb ik ook geen 6D gekocht, want dat was aanvankelijk het plan. Het is de 5D geworden.

En dan had ik vandaag nog een akkefietje dat gelukkig goed afliep. Meestal loop ik met mijn camera in de hand. Maar omdat het vrij glad was op de stenen en ik vorig jaar al een enorme smak in het bos heb gemaakt bóvenop mijn camera - was ik zo wijs om de camera in de tas te stoppen. Dat ging allemaal goed. Verderop - de camera nog steeds in de tas - gleed ik echter uit over een aantal glibberige stenen traptreden. Ik viel pardoes voorover. Wat een geluk dat ik mijn camera nog in de tas had en mijn handen vrij! Ik prijs me gelukkig met alleen een bult op mijn been.

De mooiste foto's van 2012

JANUARI Deze piepkleine suikermycena heet in het engels: 'frosty bonnet'. Na een koude nacht deed deze zijn naam eer aan. Ik blijf ze mooi vinden - zo klein en toch alles erop en eraan.

FEBRUARI Kapselend mos dat als vuur omhoog schiet. Mij ging het vooral om die drup.

MAART Op 21 maart belandde ik bij toeval (en voor het eerst) middenin de paddentrek. Wat een ervaring! En zo komen er elk jaar weer plekken bij waar je iets moois weet te vinden.

APRIL Terwijl ik dit jaar juist moeite deed om meer scherptediepte te krijgen - want ik fotografeerde voorheen alles uit de losse hand - kwam ik erachter dat weinig DOF juist heel mooi kan zijn. En dat iets vóór je onderwerp een mooie waas kan opleveren. Dit was het begin van weer anders kijken.

 MEI Even had ik een mierenmanie. Ze waren me veelal te snel af.

JUNI Ja...  die zonnedauw... dat was me wat. Het zijn kleine plantjes die dicht op elkaar staan. Veel dof en het is te druk...  en dit is misschien weer wat te weinig. Volgend jaar nog maar eens proberen. Ook deze plek is er eentje die ik dit jaar heb ontdekt.

JULI Mijn eerste heideblauwtjes. Aan het eind van een zomerse middag achter de vlinders aan.... heerlijk! De te drukke achtergrond heb ik wat vervaagd.

AUGUSTUS Het veranderlijke licht was hier ineens prachtig. En zij kijkt net koket in de lens! Op de een of andere manier vind ik dit nog steeds een heel mooi plaatje om naar te kijken.

SEPTEMBER In september volgde ik mijn eerste IVN-cursus: paddenstoelen. Wat een toeval dat het seizoen zo'n beetje startte op onze eerste dag (niet helemaal toevallig natuurlijk :-). Wat ik heb geleerd is dat paddenstoelen determineren een vak apart is en dat alle zintuigen meedoen. Dit zijn bloedsteelmycena's.

OKTOBER Met de macrolens iets onvermoeds ontdekken is genieten. Deze spekzwoerdzwam leek van een afstandje niet bijzonder, maar was van dichtbij wonderschoon. De rand van een uitgegroeide zwam is zelfs versierd met een prachtige pluizige rand (zie blog).

NOVEMBER Een poging tot iets wat hopelijk steeds beter gaat lukken: tegenlicht en kleur en vooral sfeer...

DECEMBER Water is mooi in al zijn verschijningsvormen. Nou ja....behalve motregen dan...

Yvonne (Incanto Images), bedankt voor dit idee. Het was erg leuk om te doen.

En aan iedereen die hier langs is gekomen: een goed en gezond 2013 gewenst!
Met op zijn tijd een magische nevelige ochtend met gouden zonlicht...

Hartelijke groet,
Anita