De ochtendstond

Zaterdagochtend wilde ik bevroren druppels fotograferen. Ik hoopte ze te vinden bij De Braak, maar daar was niets te zien en dus moest ik snel op zoek naar een onbeschutte plek. Bij Friese Veen lukte het wel terwijl de zon al ras begon te klimmen. Ik dook snel op het eerste de beste bevroren stukje - geen geduld om nog even verder te kijken. De beste druppels zaten diep verscholen in het gras. Alles wat hoger hing was alweer aan het ontdooien.

Deze winter wil ik daar toch een hele mooie foto van zien te maken. Wat heet: een koud kunstje!

En als je dan toch met natte knieën in het gras ligt... wat een eigenaardige hobby is dit toch.

De volgende stop was het dikkopmos - het groeit overal en heeft verse sporenkapsels. Dit kapsel draagt nog een huikje; het dunne vliesje dat er half af hangt.

Deze is zijn huikje zojuist verloren. Het hangt nog wel aan de steel en wappert vrolijk in de wind. Mossen met een beetje tegenlicht zijn net lampjes.

Dit is waarschijnlijk gesnaveld klauwtjesmos. Het deksel bevat een lange punt - de snavel. Al zie ik niet echt klauwtjes aan het groen eromheen...

Als het deksel eraf valt worden de peristoomtanden zichtbaar. Bij droog weer buigen ze naar buiten en kunnen de sporen verwaaien. Dit mos is heel pietepeuterig. Als je op de foto klikt zijn de tandjes net zichtbaar.

Vorig jaar heb ik me een beetje verdiept in mos. Voor beginners is de Fotogids Mossen een aanrader. Al moet ik zeggen dat ik wel een beetje determineer met de franse slag... Het gaat me vooral om de mooie structuren. Ze zijn zo sierlijk. Heerlijk om naar te turen met je macrolens!

De mossen blijven mijn aandacht trekken... Ik zocht naar gesnaveld klauwtjesmos met het snaveltje (het dekseltje) er nog op. Op een eerdere foto waren de ietwat verpieterde kapsels te zien zonder deksel (zie foto hieronder). Nu pas valt me op dat het blad van het mos hierboven de karakteristieke klauwtjes (haakjes) aan het blad mist. Zit ik hier nu weer naar gewoon dikkopmos te kijken?

Nog maar eens terug dus.... Het is opvallend hoe beide foto's op elkaar lijken. Dat ligt, blijkt nu, waarschijnlijk meer aan de fotograaf dan aan het mos... En wat een verschil in lichtomstandigheden!

Waar ik eigenlijk voor viel was de dikke druppel die ik zag hangen. Aan de steel van het kapsel kun je ook vaag zien dat de stengel ruw is, een kenmerk van het gewoon dikkopmos.

Dit is een raar plaatje maar laat een kapsel zien waar het deksel juist is afgevallen (middenin de foto en niet helemaal in focus). De lichtgekleurde peristoomstanden zijn zichtbaar en het deksel hangt iets lager. Mijn aandacht ging naar het druppeltje...

De aardigheid is nu om het verhaal compleet te maken. En zo hou je wat te doen...

Het is altijd goed om een plan te hebben. Zo was het plan om vanochtend eerst een wandeling te maken... Het was wel grijs, dus ik twijfelde een beetje maar ik weet ook dat het ALTIJD de moeite waard is. Dus hup, het thermische ondergoed uit de kast gevist en er op uit! In het bos staken deze wanten parmantig de lucht in. O, die zal het vandaag koud hebben...

Van de sneeuw maakte een paar foto's zonder goed te kijken wat er nu op stond. Dat had ik beter wel kunnen doen, want thuis zag ik dat het hele mooie kristallen waren. Het is ook meer poeder dan sneeuw. Hoe zouden de eskimos dit sneeuwtype noemen?

Met de flitser in de aanslag liep ik langs de boom waar de suikermycena's groeiden. Die waren er niet meer, afgezien van wat oude uitgedroogde exemplaren. Wat ik wel zag waren deze sporenkapsels. Ook heel klein en lastig te zien met het blote oog.

Toen het flitsen weer van alles zichtbaar maakte en ik toch vooral moet oefenen met dat ding, liep ik door naar Friese Veen. Er groeit overal mos maar het is makkelijk als je er niet helemaal gestrekt voor hoeft... dus het liefst op een handige hoogte. Dit is hetzelfde mos, misschien zelfs hetzelfde kapsel, als op de foto van het vorige logje. Ander licht en dus een totaal andere sfeer. De details zijn wel beter zichtbaar. Dat is dan weer een voordeel. Dit kapsel is nog in de groei.

Het komt er zo uit te zien, met gele tandjes aan de voorkant. Dit is gewoon dikkopmos (Brachythecium rutabulum).

Op een bemost afdakje - kon ik lekker op leunen - vond ik deze sporenkapsels. Ze waren niet zo hoog en zagen er nogal koddig uit. Eerst dacht ik dat de vorm het gevolg was van de kou, maar dat zal wel niet. Het lijkt wel of deze een snottebel heeft. En ernaast komt nog een ander kapsel omhoog.

Dit is duidelijk familie... of ze niet helemaal goed gelukt zijn. Misschien is dit een kenmerk van de soort, dat maakt het op naam brengen weer makkelijker. Ik ga eens op onderzoek uit.

Kortom: het was inderdaad weer de moeite waard! Het was best koud en dat voelde ik vooral in mijn vingers. Verder ging het wel. Het was wel zaak om niet te lang op één punt stil te blijven staan. Als ik iets aan het fotograferen ben dan vergeet ik alles en voel ik niets meer, ook niet hoe koud ik het heb of dat mijn spieren er genoeg van krijgen. Dat is nog eens flow...

11 februari
Het groene mos is gedraaid knikmos (Bryum capillare). Het rode mos met de tandjes is gewoon dikkopmos (Brachythecium rutabulum, met dank aan Albertine). De bovenste foto is van mos dat op levende boomschors groeit. Wat dit is moet ik nog uitzoeken.